TẦM NGUYÊN

Gốc  tích họ Nguyễn   xa  xôi  sống lâu đời ở làng Canh hoạch thuộc huyện Thanh mai, tỉnh Hà đông, con cháu đều sống nghề làm cá, săn bắn, chằm nón. Những đức tính cần cù, chịu khó, hiếu học… đã có từ thời cha ông, nhiều hiền tài đã xuất thân từ dòng họ Nguyễn của chúng ta, Ức Trai - Nguyễn Trãi giúp vua Lê Lợi trừ giặc Minh cứu nước, qua đời được phong là Sao khuê trời Việt… Đến đời cụ Nguyễn Khuyến đỗ trạng nguyên làm tôi trung cho nhà Mạc về sau bị gian thần trỗi dậy mưu giết ba họ, số sống sót bỏ vào xứ Nghệ mở mang đất mới  ở Vô điền (đổi tên là U điền). Cuối thời Mạc đến thời Quang Hưng Lê Thế Tông 24 năm Bính thân (1596) tập đoàn đã hình thành khu dân cư sống chuyên nghề ruộng đất, đổi U điền ra làng Tiên điền, cho đến nay thuộc xã Xuân tiên, huyện Nghi Xuân, tỉnh Hà Tĩnh.

Gia phả phổ hệ ở Tiên Điền có ghi chép: Khi đời cụ Nguyễn Khuyến bị nhà Mạc giết hại thì trong họ chạy vào Vô điền, sống sót còn:

1.  Ông Nguyễn Nhiệm sinh ba trai hai gái ẩn tại Vô điền 1596.

2.  Ông Nguyễn Thiệu sinh hai trai là Nguyễn Ổn, Nguyễn Quảng.

Nguyễn Ổn sinh hai trai là Nguyễn Thể (1644) và một người không rõ tên.

Nguyễn Thể sinh Nguyễn Quỳnh.

Nguyễn Quỳnh sinh sáu trai hai gái, sáu trai: Huệ, Nghiễm, Trọng, Tiên, Sĩ, Huỳnh. Nguyễn Huệ là con đầu đậu tiến sĩ 1733, mất mới 29 tuổi.

Đến 1740, ông Nguyễn Sư Tiên vào Nam Thời Cảnh Hưng I Lê Hiển Tông, thời loạn lạc, đã định cư lập nghiệp, mở ba xứ ở Bắc huyện Phù cát thuộc Phủ Quy nhơn nay là Bình định (sinh trưởng như thế nào hãy xem phần tiểu sử ông thủy tổ Nguyễn Sư Tiên).

Lưu ý: Việc sưu tần phái II, Tân hoá, ông Nguyễn Bá Hải (thư ký cho Trần Kiên) ở số 4 đường Biên cương và con gái ông ở số 94 Trần Phú - Quy Nhơn mới cho biết rõ ràng.